آشنایی با انواع اصلی فیلترهای هوا در کمپرسورهای اسکرو
کمپرسور اسکرو قلب بسیاری از سیستمهای هوای فشرده در صنایع امروزی است. این تجهیز سالها بهصورت مداوم کار میکند و کوچکترین سهلانگاری در کیفیت هوای ورودی و خروجی آن، بهمرور خود را در قالب افت راندمان، خرابی قطعات و توقف خط تولید نشان میدهد.
یکی از مهمترین ابزارهای شما برای کنترل این وضعیت، فیلترهای هوا هستند. در این مطلب مقدماتی، با زبان ساده با انواع اصلی فیلترهای هوا در کمپرسورهای اسکرو آشنا میشویم، نقش هر کدام را مرور میکنیم و نکاتی را برای انتخاب و نگهداری بهتر آنها مطرح میکنیم.
۱. کمپرسور اسکرو و مسیر حرکت هوا به زبان ساده
در یک کمپرسور اسکرو روغنی، هوا از محیط وارد فیلتر هوای ورودی میشود، سپس در واحد اسکرو همراه با روغن فشرده شده و بعد از عبور از سپراتور روغن از هوا و سیستم خنککاری، وارد شبکه هوای فشرده کارخانه میشود. در مسیر خروج، معمولاً فیلترهای خطی هوای فشرده و در نقاط حساس، فیلترهای نقطه مصرف قرار دارند.
هر کدام از این فیلترها وظیفه خاصی دارند و حذف یکی از آنها، در عمل یعنی پذیرفتن یک ریسک جدی برای تجهیزات پاییندست و کیفیت محصول نهایی.
۲. فیلتر هوای ورودی کمپرسور اسکرو (Air Intake Filter)
اولین و شاید مهمترین سد دفاعی در برابر آلودگی، فیلتر هوای ورودی است. این فیلتر از ورود گرد و غبار، ذرات معلق و آلودگیهای محیط به داخل واحد اسکرو جلوگیری میکند. اگر این بخش بهدرستی کار نکند، تمام آلودگیهای محیطی مستقیم به سراغ روتورهای اسکرو، یاتاقانها و روغن میروند.
چند نکته ساده اما مهم درباره فیلتر هوای ورودی:
- در محیطهای غبارآلود، انتخاب فیلتر با راندمان بالاتر و سطح فیلتر بیشتر ضروری است.
- افت فشار اولیه فیلتر نباید آنقدر زیاد باشد که کمپرسور برای مکش هوا بیش از حد انرژی مصرف کند.
- تمیز کردن یا تعویض دیرهنگام فیلتر، مستقیماً روی مصرف انرژی و عمر روغن و خود کمپرسور اثر میگذارد.
بهطور کلی، هرچه هوای ورودی تمیزتر باشد، سیستم فیلتراسیون و سپراتور در ادامه مسیر، کار سادهتری خواهند داشت.
۳. فیلترهای خطی هوای فشرده در خروجی کمپرسور اسکرو
حتی اگر سپراتور روغن از هوا و خنککنها به خوبی کار کنند، هوای خروجی از کمپرسور اسکرو هنوز حاوی بخشی از ذرات جامد، رطوبت و آئروسلهای روغن است. در این مرحله، فیلترهای خطی هوای فشرده وارد عمل میشوند.
۳–۱. پیشفیلتر (Coarse / Pre-filter)
پیشفیلتر معمولا اولین فیلتر بعد از کمپرسور است و برای حذف ذرات درشتتر و بخشی از آئروسلها طراحی میشود. این مرحله، بار آلودگی روی فیلترهای ریزتر را کاهش میدهد و عمر آنها را بالا میبرد.
انتخاب درست ظرفیت و سایز پیشفیلتر، نقش مهمی در کاهش افت فشار و هزینههای بهرهبرداری دارد.
۳–۲. فیلتر ریز یا همبند (Fine / Coalescing Filter)
این فیلترها برای حذف ذرات ریز و آئروسلهای کوچک روغن بهکار میروند و یکی از کلیدیترین اجزا برای رسیدن به کیفیت بالاتر هوای فشرده هستند. در بسیاری از خطوط، سطح کیفیت هوای مورد نیاز در این مرحله تعیین میشود.
افت فشار مجاز، راندمان فیلتراسیون و دوره تعویض المنت، پارامترهای حیاتی در انتخاب این فیلترها هستند.
۳–۳. فیلتر کربناکتیو (Activated Carbon Filter)
در کاربردهایی که بو، بخارات روغن و آلودگیهای گازی اهمیت دارند (مثل صنایع غذایی، دارویی و برخی خطوط رنگ)، از فیلتر کربناکتیو استفاده میشود.
این فیلترها بیشتر برای بهبود نهایی کیفیت هوا و حذف بو و بخارات سبک طراحی شدهاند و باید بعد از مراحل فیلتراسیون ذرهای و آئروسل قرار بگیرند.
۴. فیلترهای نقطه مصرف؛ آخرین خط دفاع پیش از تجهیز حساس
حتی اگر در اتاق کمپرسور، زنجیره کامل فیلتراسیون را پیاده کرده باشید، در طول مسیر لولهکشی ممکن است آلودگیهای جدید (زنگزدگی، براده، رطوبت) به هوا اضافه شوند.
برای همین، در نزدیکترین نقطه به مصرفکنندههای حساس مثل:
- خطوط رنگ و پوشش نهایی
- دستگاههای بستهبندی نهایی
- ابزار دقیق و ابزار اندازهگیری حساس
استفاده از فیلترهای نقطه مصرف توصیه میشود. این فیلترها معمولاً ترکیبی از فیلتر ذرهای ریز و در صورت نیاز، فیلتر کربناکتیو هستند تا هوای فشرده قبل از ورود به تجهیز حساس، به سطح کیفیت مورد نیاز برسد.
۵. چند نکته عملی برای انتخاب و نگهداری بهتر فیلترهای هوا در کمپرسورهای اسکرو
- از روی ظاهر قضاوت نکنید دو فیلتر با ابعاد مشابه میتوانند راندمان و ظرفیت کاملاً متفاوتی داشته باشند؛ حتماً به کلاس فیلتراسیون و افت فشار توجه کنید.
- محیط نصب کمپرسور را جدی بگیرید کمپرسوری که در محیط بسیار غبارآلود کار میکند، نیاز به فیلتر ورودی قویتر و برنامه سرویس کوتاهتر دارد.
- افت فشار را پایش کنید اگر اختلاف فشار قبل و بعد از فیلتر بالا برود، هم مصرف انرژی زیاد میشود و هم کیفیت هوا ممکن است افت کند؛ این یک سیگنال واضح برای تعویض المنت است.
- زنجیره فیلتراسیون را کامل ببینید فیلتر ورودی، فیلترهای خطی و فیلترهای نقطه مصرف، مکمل هم هستند؛ حذف یکی از آنها میتواند کل سیستم را آسیبپذیر کند.
- در صورت تردید، با تیم فنی مشورت کنید انتخاب فیلتر نامناسب در کمپرسور اسکرو، گاهی هزینهای چند برابر قیمت خود فیلتر بهصورت خرابی و توقف تولید بهدنبال دارد.
بهمرور، مقالات تخصصیتر درباره انتخاب فیلتر ورودی کمپرسور اسکرو، طراحی زنجیره فیلتراسیون و پایش کیفیت هوای فشرده در بخش مقالات آموزشی پاورسپ منتشر خواهد شد.